Loading ...
.:: Sân Khấu Việt Nam ::.
Đang tải ...



         

“Cậu Vanya” - Một cách tiếp cận mới kịch kinh điển

05/12/2018 4:53:18 CH

Những đêm diễn đầu tiên ra mắt vở kịch Cậu Vanya của Nhà hát Tuổi Trẻ đầy ắp khán giả.

Tất cả các vé bán online đều sạch bách bởi những người yêu kịch Chékhov cũng như sự tò mò trước sự quảng cáo khá hấp dẫn bởi một ê kíp sáng tạo tài năng của hai nhà hát: Nhà hát Tuổi Trẻ và Nhà hát Không tường, nhà hát nổi tiếng tại Nhật Bản với phong cách nghệ thuật đương đại. Trong suốt hai giờ đồng hồ xem Cậu Vanya, khán giả im phăng phắc, không một tiếng chuông điện thoại… Họ đã được khuyến cáo tuyệt đối giữ trật tự khi xem từ lúc mua vé online bởi nghệ sĩ diễn sẽ thoại bằng giọng thật không dùng âm thanh khuếch đại và microphone. Chỉ khi vở diễn kết thúc, rạp hát mới rộ lên những tràng pháo tay vang dội…


Một cảnh trong vở

Khác với những gì nghĩ về kịch Chékhov…
Dựng kịch của Chékhov rất khó, giải mã những tầm sâu về tư tưởng trong kịch bản của ông luôn là thách thức đối với những người làm nghệ thuật. Đó là lý do mà sân khấu Việt chưa có nhà hát nào dựng kịch của Chékhov. Có lẽ vì vậy mà những người hiểu và yêu kịch Chékhov đã rất hào hứng chờ đón tác phẩm Cậu Vanya của Chékhov công diễn. Rất kỳ công để dựng Cậu Vanya, Nhà hát Không tường đã đưa toàn bộ ê kíp sáng tạo từ đạo diễn, thiết kế mỹ thuật sân khấu, phục trang, ánh sáng, âm nhạc, hình ảnh và thiết kế âm thanh sang Việt Nam phối hợp với nghệ sĩ Việt Nam dàn dựng suốt ba tháng qua. 

Nghệ sĩ hai nước đã cùng nhau sáng tạo và giải mã một cách riêng về vở kịch này của Chékhov, thay vì thế mạnh là ngôn ngữ thì các nhân vật trong Cậu Vanya lại có dùng chủ đạo bằng ngôn ngữ hành động và sân khấu khi phát huy tối đa những kỹ thuật hiện đại. Thông thường khi dựng kịch bản kinh điển của thế giới, các tác phẩm thường cố gắng khắc hoạ lại bối cảnh, không gian của vở qua cách trang trí, trang phục, âm nhạc cho đến cách thể hiện của nhân vật. Thế nhưng, Cậu Vanya đã đi qua mọi rào cản của không gian, thời gian, không lệ thuộc vào việc phải cố tái hiện bối cảnh nước Nga thế kỷ 19 mà chuyện kịch đề cập, đạo diễn và các nghệ sĩ đã đi sâu vào khai thác tầng sâu giá trị tư tưởng của kịch, các nhân vật kịch sống động với những suy nghĩ, hành động hiện hữu trong cuộc sống đương đại. 

Vở kịch xoay quanh cuộc sống của những người lao động ở tầng lớp bị coi là “bé nhỏ” (đại diện cho nhân vật cậu Vanya và cô cháu Sonya), họ làm việc cần cù và vất vả, phục tùng những kẻ bất tài, giả dối, kiêu ngạo một cách mù quáng và lầm tưởng rằng đang phụng sự cho một lý tưởng cao đẹp. Cơn uất ức phẫn nộ khi phát hiện ra sự thật của những người nhỏ bé ấy cũng không thể kéo dài hay đủ mạnh để đưa tới những quyết định bước ngoặt nhằm thay đổi cuộc đời. Bởi lẽ, họ tin rằng thân phận hèn yếu của mình không thể thay đổi được cuộc sống xung quanh. Thế là họ buông xuôi, rơi tiếp vào vòng luẩn quẩn của sự cam chịu, chấp nhận số phận cứ lặp đi lặp lại, chờ đợi với niềm tin rồi ngày mai cuộc sống của họ sẽ tốt đẹp hơn, họ sẽ được nghỉ ngơi… Xem Cậu Vanya, chắc hẳn sẽ không ít khán giả nhận ra và thấy con người mình có thể đã và có thể có lúc rơi vào tình cảnh của những nhân vật trong kịch. Ngày hôm nay, có thể cuộc sống của ai đó còn đầy những khó khăn, những vất vả và cả những uất ức chất chứa… nhưng không lẽ cứ phải than thân, trách phận, cứ phải bằng mọi giá phải đạt được, phải vượt qua được thực tại? Cái kết của Cậu Vanya chắc hẳn sẽ giúp mỗi con người đều có thể tự trả lời cho mình một lối thoát trong cuộc sống, có thể đó chỉ là lối thoát bằng niềm tin, sự hy vọng. 


Hai nghệ sĩ : Che Hemi và Thanh Bình đã “đốn tim” khán giả bởi tài diễn xuất tuyệt vời

“Lâu lắm tôi mới thấy một tác phẩm sang trọng và mang lại sự mê hoặc, chinh phục được khán giả  như Cậu Vanya. Những người làm nghệ thuật sân khấu Việt đều không thể không nể phục cách xử lý không gian sân khấu mang tính đương đại và ước lệ của dạo diễn và ê kíp sáng tạo. Đơn cử như việc xử lý những ghế cao ngất ngưởng để diễn tả sự đè nén của các nhân vật bé mọn trong kịch đã thấy được sự ẩn ý sâu xa mang tính hình tượng. Chúng tôi được chứng kiến sự thăng hoa của các nghệ sĩ qua từng vai diễn, từng tính cách nhân vật với những nỗi đam mê, dằn vặt”, ông Trương Nhuận, nguyên giám đốc Nhà hát Tuổi Trẻ đã chia sẻ những cảm xúc của mình sau đêm diễn. NSND Doãn Châu, một hoạ sĩ khá kỹ tính khi làm sân khấu kịch kinh điển nhận định: “Cá nhân tôi làm thiết kế trang trí mỹ thuật, tôi vẫn thèm một không gian trang trí sân khấu đậm chất Nga hơn. Tuy nhiên, Cậu Vanya của Nhà hát Tuổi Trẻ đã có một cách giải thích, cách giải mã rất Châu Á. Không phủ nhận cách kể này của đạo diễn người Nhật rất hiện đại và hấp dẫn”. 

Sân khấu được thiết kế đơn giản với hai màu đen trắng chủ đạo. Những dải nilon được xử lý khéo léo tạo nên nhiều không gian sân khấu khác nhau. Diễn viên không diện trên mình những trang phục váy áo đặc trưng của Nga mà là những trang phục thiết kế đơn giản gần với hiện tại. Các kỹ xảo hình ảnh của nghệ thuật đương đại, sự pha trộn khéo léo giữa vô số âm thanh tự nhiên và tiếng động được tiết chế có chủ ý từ từng phân cảnh là những xử lý đã tạo nên sự độc đáo riêng. 

Ngay như việc pha trộn trong diễn xuất giữa nghệ sĩ Việt Nam và Nhật Bản cùng trên sân khấu cũng mang lại cảm giác lạ lẫm, thích thú. Cậu Vanya thành công chính là nhờ vào tài nghệ diễn xuất của các nghệ sĩ tham gia với Elena (Che Hemi), Vanya (NSƯT Đức Khuê), Astrov (Thanh Bình), Sonya (Thu Quỳnh)... Nhân vật Elena, vợ của giáo sư, mẹ kế của Sonya do nữ nghệ sĩ Nhật Bản Che Hemi thể hiện vô cùng quyến rũ. Nhân vật xinh đẹp này như một vệ tinh hút hồn những nhân vật đàn ông trong kịch, nhờ vào sự tung tẩy phối hợp ăn ý mà Vanya của NSƯT Đức Khuê, bác sĩ Astrov của Thanh Bình cũng vô cùng ấn tượng bởi sự si tình cũng như khao khát được yêu, được chiếm hữu người phụ nữ mà họ tôn thờ này. Có thể thấy được sự “lột xác” của NSƯT Đức Khuê trong vai cậu Vanya, anh đã vượt qua cái vẻ hài hước bề ngoài lâu nay để diễn tả thành công ra chất một người nông dân, yêu đến mê muội người vợ kế của cậu em vợ và điên cuồng phẫn uất khi bị hất ra khỏi mảnh đất mà mình đã cống hiến cả tuổi thanh xuân. Những cảnh diễn của từng cặp đôi như những cuộc chơi nghệ thuật rấy “fair -play” giữa các nghệ sĩ như cảnh Vanya si tình thổ lộ tình yêu với Elena, cảnh Sonya chia sẻ với bà mẹ kế về mối tình đơn phương của cô với bác sĩ Astrov. Lâu nay, những cảnh làm tình của sân khấu Việt không ít vở đã xử lý có phần vụng về thì ở Cậu Vanya cảnh làm tình của vị bác sĩ Astrov và Elena đã khiến người xem cảm nhận được sự khao khát, được dâng hiến nồng nàn nhưng tinh tế. Sau đêm diễn Cậu Vanya, có thể cảm nhận rõ được niềm vui, niềm hạnh phúc của các nghệ sĩ khi trải nghiệm sự thăng hoa của nghệ thuật. Nghệ sĩ Thu Quỳnh, người đã rất xuất sắc trong vai My Sói trong phim truyền hình Quỳnh búp bê đã thổ lộ : “Tham gia Cậu Vanya, tôi mới thật sự cảm nhận được sự vĩ đại của sân khấu. Tôi biết, tôi đã đi đúng con đường của mình. Sân khấu là niềm đam mê mà tôi đã và sẽ mãi theo đuổi. Nơi cho tôi những cảm xúc bất tận”. 


Thu Quỳnh đã thoát khỏi vai My Sói trong phim “Quỳnh búp bê” 
để lột tả một cô gái thuần chất nông dân, trong sáng, lương thiện.

Đạo diễn Sĩ Tiến, Phó Giám đốc Nhà hát Tuổi Trẻ cho biết: “Đạo diễn Tsuyoshi Sugiyama  đã giành giải thưởng đạo diễn xuất sắc với vở Chim hải âu của Chékhov tại Liên hoan sân khấu thể nghiệm quốc tế tại Hà Nội năm 2016, ban giám đốc Nhà hát Tuổi trẻ đã bị chinh phục bởi tài năng của vị đạo diễn Nhật Bản này. Ngay thời điểm ấy, Nhà hát đã bỏ chi phí mời đạo diễn tài năng này về làm workshop biểu diễn cho các nghệ sĩ của đơn vị. Và sau đó đã quyết định mời đạo diễn dàn dựng tác phẩm Cậu Vanya”. 

Đầu tư đúng hướng, khai thác kịch kinh điển theo phong cách dàn dựng mới, hiện đại và hấp dẫn. Đó là những ghi nhận đối với kịch Cậu Vanya của Nhà hát Tuổi Trẻ. 

Hiền Lương 
Ý kiến bạn đọc
   
  
 
 
   
 
60-nam-hoi-san-khau-sankhau.com.vn