Loading ...
.:: Sân Khấu Việt Nam ::.
Đang tải ...



         

Học giả Mịch Quang với GS Hoàng Chương

02/02/2018 5:07:22 CH

Nhân dịp Nhà nghiên cứu, soạn giả Mịch Quang, Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật 2016, đại thọ 100 tuổi (1917 - 2017),

Hội nghệ sĩ sân khấu Việt Nam phối hợp với Trung tâm nghiên cứu bảo tồn phát huy văn hóa dân tộc Việt Nam và gia đình tổ chức Lễ mừng thọ và Hội thảo "100 năm Nhà nghiên cứu, soạn giả Mịch Quang" sẽ tổ chức sáng thứ Bảy (27/1/2018) tại KS Công đoàn Việt Nam (14 - Trần Bình Trọng - Hà Nội), Vanhien.vn trân trọng giới thiệu với bạn đọc nội dung phỏng vấn GS Hoàng Chương nói về Nhà nghiên cứu, soạn giả Mịch Quang.

GS. Hoàng Chương (áo trắng) phát biểu chúc mừng Nhà nghiên cứu, 
soạn giả Mịch Quang (áo đỏ) "Đại thọ Bách niên và nhận Giải thưởng
 Hồ Chí Minh tại tư gia (Hà Nội) tổ chức ngày 21/5/2017). Ảnh: Xuân Bân

PV: Được biết Học giả Mịch Quang và Giáo sư Hoàng Chương hai con người dù cách xa về tuổi tác nhưng có mối quan hệ thân thiết hơn nửa thế kỷ qua, bắt nguồn từ tình đồng hương Bình Định, cùng với sự nghiệp nghiên cứu sáng tạo nghệ thuật tuồng (hát bội). Đề nghị Giáo sư cho biết rõ mối quan hệ khá đặc biệt này nhân dịp cụ Mịch Quang tròn 100 tuổi và được Chủ tịch nước tặng giải thưởng Hồ Chí Minh?

GS Hoàng Chương (GSHC): Năm 1963 lúc đang học tại trường Đại học Sân khấu Matxcơva, khi cần làm khóa luận về sân khấu truyền thống Việt Nam thì tôi phát hiện được quyển sách “Tìm hiểu nghệ thuật tuồng” của Mịch Quang đang bày bán trên một hiệu sách ở TP Matxcơva. Quyển sách đã giúp cho tôi có tư liệu viết bài và trình bày với thầy giáo. Cũng từ quyển sách này, khi về nước, tôi tìm gặp tác giả Mịch Quang để nhờ ông giúp đỡ trong việc nghiên cứu tuồng. Ông không bao giờ nói theo lý thuyết sách vở của người xưa mà chỉ nói về suy nghĩ riêng của mình, tức là suy nghĩ độc lập và có liên hệ so sánh với một số học giả nước ngoài. Khi tôi đang làm nghiên cứu sinh ở Rumani, tôi đã thường xuyên liên lạc với nhà nghiên cứu Mịch Quang nhờ ông giải thích hộ những lý thuyết về “hiện thực tả ý, hiện thực tả thần” trong tuồng và ông đã nhiệt tình giúp đỡ tôi qua những bức thư. Sau khi về nước, được công tác ở Nhà hát tuồng và Viện nghiên cứu sân khấu, mối quan hệ của tôi với nhà nghiên cứu Mịch Quang ngày càng gắn bó hơn. Ông rất thích tranh luận vì theo ông có tranh luận, có phản biện mới tìm ra chân lý. Năm 1987, nhân dịp ông Mịch Quang tròn 80 tuổi tôi đã tổ chức sinh nhật cho ông rất long trọng tại Viện nghiên cứu sân khấu. Tiếp theo tôi đã dàn dựng thành công kịch bản “Đào Tấn chém Bồi Ba” của Mịch Quang năm 1987 và sau đó vở này được chữa lại mang tên “Thanh gươm hát bội” và tôi đã dàn dựng thành công và đạt huy chương vàng tại Hội diễn tuồng và dân ca toàn quốc tại TP Nha Trang năm 1999.

Trước đó tôi đã viết quyển sách “Lão tướng tuồng Mịch Quang” (NXB Sân khấu) với tư cách là Viện trưởng Viện nghiên cứu sân khấu Việt Nam, tôi đã đề nghị Viện thi đua khen thưởng Trung ương tặng huân chương lao động hạng nhất cho nhà nghiên cứu Mịch Quang. Lễ trao tặng huân chương cho ông được UBND tỉnh Khánh Hòa tổ chức rất long trọng. Được phấn khích, nhà nghiên cứu Mịch Quang ngày đêm nghiên cứu và công bố công trình Đặc trưng nghệ thuật tuồng (1988), “Âm nhạc và sân khấu kịch hát dân tộc” (1995). Tiếp theo ông cho ra đời công trình Kinh dịch và nghệ thuật truyền thống (1999), Khởi nguồn mỹ học dân tộc (2003). Ngoài ra ông còn sáng tác nhiều kịch bản như Má Tám, Họp truyền đơn, Vua Hùng kén rể, Quang Trung, Phất cờ nương tử, Thanh gươm hát bội.

PV: Được biết vở tuồng Thanh gươm hát bội là vở thành công nhất của Mịch Quang. Đề nghị GS cho biết thêm về công trình này?

GSHC: Tác giả Mịch Quang là nhà nghiên cứu tuồng bậc thầy nhưng khi viết vở “Đào Tấn chém Bồi Ba” lại không viết theo phong cách truyền thống. Để có một kịch bản tuồng dàn dựng được, tôi đã nhiều buổi làm việc với ông cùng điều chỉnh một số màn lớp và bổ sung một số câu tuồng. Ông vui vẻ viết những câu tuồng mới cho hay hơn, hợp lý hơn và tôi bắt đầu dàn dựng cho nhà hát tuồng truyền thống Khánh Hòa. Hơn một tháng trời tôi cùng diễn viên vật lộn ngày đêm, Tác giả Mịch Quang cũng đến dự, thấy chỗ nào cần bổ sung câu hát thì ông viết ngay tại chỗ, rồi dạy cho diễn viên hát luôn những chỗ khó. Có diễn viên nào không hát được lời mới định bỏ cuộc, ông nổi nóng mắng luôn, nên ai cũng nể, sợ ông vì ông giỏi nghề hát tuồng và rất thẳng tính. Riêng tôi, vì hiểu được những thủ pháp tuồng truyền thống, nên dàn dựng vở này theo phong cách “tuồng trong tuồng”. Diễn viên tuồng Khánh Hòa đa số là người Bình Định vào Nha Trang từ hơn nửa thế kỷ trước nên rất dễ phát huy vốn tuồng truyền thống Bình Định trong vở “Thanh gươm hát bội”. Vở diễn ra mắt tại TP Nha Trang được khán giả nhiệt liệt hoan nghênh. Lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa liền đưa vở này ra TP Quy Nhơn biểu diễn phục vụ Hội thảo khoa học “Đặc trưng nghệ thuật tuồng”. Đêm diễn đầu tiên tại sân khấu Trung tâm văn hóa tỉnh Nghĩa Bình, khán giả đông quá nhà viết kịch Nguyễn Thế Kỷ, Giám đốc Trung tâm phải cho người ra phố thuê thêm ghế nhựa cho rất đông khán giả ngồi hai bên hông và lối đi của hội trường. Đêm diễn vang dội tiếng trống chầu và tiếng vỗ tay. Sau buổi diễn hai ông Mịch Quang và Võ Hòa (Chủ tịch tỉnh Khánh Hòa ngủ chung 1 buồng nhưng vì vui quá mà thức trắng đêm, trò chuyện cho tới sáng rồi lên xe trở về Nha Trang. GS Hồ Sĩ Vinh hôm đó xem xong liền viết bài: “Thanh gươm hát bội – đài tưởng niệm danh nhân”, nhà viết kịch Nguyễn Thế Kỷ viết bài “Thanh gươm hát bội – vở tuồng trong tuồng tuyệt hay”. Vở tuồng “Thanh gươm hát bội” đã diễn hàng trăm buổi ở tỉnh Khánh Hòa và đến Hội diễn tuồng và dân ca toàn quốc năm 1999 thì được thưởng huy chương vàng. Nhà viết tuồng Mịch Quang vui quá dường như trẻ khỏe ra, ông càng hưng phấn tiếp tục cho ra nhiều công trình nghiên cứu và kịch bản tuồng có giá trị. GS Trần Bảng một lần nữa khẳng định tài năng của Mịch Quang là lão tướng tuồng. Còn GS Trường Lưu thì tôn vinh ông là một Học giả đích thực...

PV: Thành công như vậy, nhà nghiên cứu, soạn giả Mịch Quang ứng xử, hỗ trợ GS như thế nào, gọi là cảm ơn?

GSHC: Không bao giờ ông Mịch Quang tặng cho tôi một món tiền hay vật chất có giá trị vì ông rất biết tính tôi, giúp người nhưng không đòi người trả ơn có tính vật chất, nhưng về tinh thần thì ông hỗ trợ tôi rất nhiều, trong học thuật, trong sự nghiệp ví dụ khi tôi vận động thành lập Trung tâm bảo tồn và phát huy nghệ thuật dân tộc (nay là Trung tâm nghiên cứu bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc), thì ông là một trong những thành viên sáng lập như các GS Hoàng Châu Ký, GSVS Hoàng Trinh, GS Trường Lưu, GS Hồ Sĩ Vịnh, nhà văn Thanh Hương…

Ông đã viết bài biểu dương tôi trên báo Nhân Dân, đặc biệt ông tặng tôi bức tượng đá cẩm thạch có ghi sau lưng: “Thân tặng GS Hoàng Chương lạc quan và tốt bụng”. Ai xem dòng chữ trên bức tượng này đều đồng tình với ông Mịch Quang, có nghĩa là họ cũng coi tôi là người sống lạc quan và tốt bụng, bởi vì cả đời tôi sống theo Phật, chuyên làm việc đức, giúp đỡ mọi người, không bao giờ hại ai như ông Mịch Quang đã thấy và đã viết.

PV: Nhưng cũng có người dựng chuyện hại GS như ông LS nào đó đã nói bằng cấp của GS là “bằng giả”. Vậy GS nghĩ sao?

GSHC: Đời là thế, một trăm người tốt thì cũng có một vài người xấu, người và con là vậy. Ngay cả GS Trần Văn Nhung, nguyên Thứ trưởng Bộ Giáo dục, hiện là Tổng thư ký phụ trách Hội đồng quản lý bằng cấp Giáo sư của quốc gia, mà gần đây (năm 2015) cũng có kẻ xấu tố cáo ông là “sử dụng bằng TS giả”, làm cho ông và gia đình phải vất vả một thời gian chứng minh bằng cấp của mình là thật làm cho kẻ xấu phải nhận tội! Hoàn cảnh tôi cũng giống như vậy, rất tiếc là các cơ quan hữu trách – chính quyền và an ninh chưa ra tay tẩy trừ những kẻ ác, kẻ xấu đang tồn tại trong xã hội, làm khổ người tốt, làm vẫn đục cuộc sống. Dù thế nào thì tôi vẫn sống như học giả Mịch Quang đã viết trên tượng Phật: “Thân tặng Giáo sư Hoàng Chương lạc quan và tốt bụng”.

Xin cảm ơn Giáo sư!

Anh Ngọc thực hiện / vanhien.vn
Ý kiến bạn đọc
   
  
 
 
   
 
60-nam-hoi-san-khau-sankhau.com.vn