Loading ...
.:: Sân Khấu Việt Nam ::.
Đang tải ...



         

Làm khác mình hay tìm cái mới?

28/11/2016 9:41:03 SA

Liên hoan quốc tế Sân khấu thử nghiệm lần thứ III đang diễn ra tại Hà Nội (từ ngày 12 - 19.11), thu hút 16 tiết mục của 8 quốc gia. Một lần nữa, vấn đề thử nghiệm với nghệ thuật sân khấu lại được các nhà nghiên cứu và nghệ sĩ tranh luận.

Cũ người mới ta

Với chủ đề Vì một nền sân khấu Đổi mới - Hợp tác, Phát triển, Liên hoan quốc tế Sân khấu thử nghiệm 2016 thu hút các đoàn nghệ thuật tới từ Trung Quốc, Nhật Bản, Panama, Đức, Philippines, Hy Lạp,  Pháp và Việt Nam. Qua nửa chặng đường, vở diễn Tôi nhớ của nhóm Noiti Grammi theatre (Hy Lạp) được đánh giá đậm chất lạ. Đạo diễn Olga Pozeli chia sẻ: “Nhà hát đã tồn tại được 6 năm, nghiêng về sân khấu tương tác, ngẫu hứng, kịch bản không có sẵn. Ở sân khấu tương tác, khán giả không xem diễn viên biểu diễn, mà nằm xuống, nhắm mắt và suy tưởng. Lời thoại của vở diễn được bắt đầu với những câu đơn giản mang tính tuyên bố, bắt đầu với cụm từ “Tôi nhớ”, nhằm tạo catalogue về quá khứ. Như khi diễn viên nói “Tôi nhớ về tuổi thơ”, và đi đến từng người, đặt vào tay họ những gì mà thời thơ ấu ai cũng có, để mọi người hồi tưởng...”. Trong khi đó, Con thuyền này sẽ không trôi mãi của đạo diễn Luis Alfredo Sierra (Panama) với rất ít lời thoại, nhưng là sự kết hợp đầy thú vị về ngôn ngữ hình thể và âm thanh; thể hiện những chuyển biến về chính trị, xã hội trên toàn thế giới hiện nay. Vở diễn lấy cảm hứng từ cuộc tranh cử Tổng thống Mỹ; qua đó làm bật lên tư tưởng về nhân văn, tư duy con người...

Cảnh trong vở diễn mối tình trong sáng (Philippines) Ảnh: Ng.Phương

Theo dõi một số vở diễn, đạo diễn, NSƯT Đào Quang - Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Nam Định nhận xét: “Tôi phấn khởi vì đã có tín hiệu mới trên sân khấu. Với sân khấu thử nghiệm làm phải mới, có thể trên hình thức kịch bản, đạo diễn hay diễn xuất. Tất nhiên, có những điều mà với Việt Nam là mới, nhưng với thế giới thì không”. Còn theo PGS.TS. Phạm Duy Khuê, các tác phẩm của Việt Nam dự Liên hoan lần này có điểm chung là kết hợp nhiều hình thức sân khấu. Nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống được đưa vào tác phẩm như: Cải lương, hát xẩm, chèo, tuồng, hát văn… Kịch hình thể, kịch Broadway, kịch giả tưởng, kịch hiện thực tâm lý xã hội, kịch nghệ thuật sắp đặt cũng được các nghệ sĩ mang lên sân khấu thử nghiệm…

“Cũ người mới ta là chuyện bình thường, nhưng xem nhiều tác phẩm dự Liên hoan, tôi thấy hoang mang vì tính thử nghiệm không rõ”. Đây là nhận định của nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Thành - nguyên Phó Viện trưởng Viện Sân khấu Điện ảnh Việt Nam. Việt Nam có 8 vở dự Liên hoan thì 4 vở dựng lại tác phẩm kinh điển; 1 tác phẩm đưa tác phẩm văn học cổ điển lên sân khấu (Nguyễn Du với Kiều - Nhà hát Tuổi trẻ). Nhưng quan trọng nhất, khó nhất của thử nghiệm là nói về vấn đề đương thời, thì dường như các đoàn nghệ thuật chưa chạm đến.

Bánh xe quay liên tục

Có thể thấy, các tác phẩm tham dự Liên hoan được lựa chọn khá kỹ, nhưng sự mới mẻ, phá cách trong cách dàn dựng, diễn xuất của nhiều tác phẩm chưa thỏa mãn kỳ vọng của giới nghiên cứu và công chúng. Tác giả kịch bản Dưới cát là nước Nguyễn Quang Vinh cho rằng: “Với nghệ thuật, cố gắng làm khác mình là vĩ đại, và chúng tôi cố gắng tiệm cận đến sự vĩ đại, đến với trái tim khán giả nhanh nhất có thể”.

Làm khác mình cũng là bản chất của nghệ thuật. “Phải thử nghiệm để khán giả quan tâm, không còn quay lưng với sân khấu như hiện nay” - nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Thành khẳng định. “Thử nghiệm phải làm khác, còn nếu giỏi thì phải đổi mới. Từ cái khác, đến độc đáo, rồi mức cao nhất là cái mới, phải được khán giả chấp nhận. Sân khấu thử nghiệm trên thế giới có phong trào, có nhà hát riêng, làm thường xuyên, là động lực cho sự phát triển, nhưng các đơn vị nghệ thuật Việt Nam thỉnh thoảng mới thử nghiệm”. 
 
“Khi làm đề án về Liên hoan Sân khấu thử nghiệm, đã có ý kiến chất vấn thế nào là thử nghiệm, và thử nghiệm đến bao giờ? Chúng tôi khẳng định rằng, sân khấu thử nghiệm đến muôn đời. Với mục đích đổi mới, khám phá, sân khấu thử nghiệm muốn thể hiện sự cách tân của tác giả, đạo diễn, diễn viên nhằm mở ra cấu trúc hình thức mới, làm giàu thêm ngôn ngữ nghệ thuật, góp phần đáp ứng thị hiếu khán giả trong xu thế hội nhập và phát triển”.

Chủ tịch Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam Lê Tiến Thọ 


Thử nghiệm có thể là những thứ chúng ta chưa nhìn thấy trước đây. Ông Chua Soo Poog (Singapore) - thành viên Hội đồng Giám khảo Liên hoan nêu ví dụ việc sử dụng mặt nạ trên sân khấu, người Hy Lạp dùng từ bao đời nay, nên không thể nhìn thấy mặt nạ là nói nó cũ rồi, mà quan trọng là đạo diễn xử lý như thế nào với nó. Hay vở Hamlet (Nhà hát Kịch Việt Nam), đạo diễn đã xử lý tốt bục bệ khi chuyển động. Phần xử lý ánh sáng của Hamlet cũng rất hiệu quả, làm nổi bật mỗi cung bậc cảm xúc nhân vật... “Hãy nhìn thử nghiệm ở quan điểm mở, không khắt khe, miễn sao có tác phẩm chạm được trái tim của khán giả”.

Đồng tình với ý kiến trên, NSƯT, đạo diễn Trần Minh Ngọc, Chủ tịch Hội đồng Giám khảo chia sẻ: Thử nghiệm là điều thường xuyên của sân khấu hàng trăm năm nay. Ví von “sân khấu thử nghiệm như bánh xe quay” là rất chính xác, vì hình thức sân khấu luôn phát triển, chứa đựng tìm tòi của người thực hiện. Chúng ta không nên đưa ra bất cứ quy tắc nào, nên chấp nhận tất cả hình thức sân khấu chúng ta đã làm, đang làm, bởi nó sẽ gợi ý cho sân khấu tương lai.

Ngọc Phương / daibieunhandan.com.vn
Ý kiến bạn đọc
   
  
 
 
   
 
60-nam-hoi-san-khau-sankhau.com.vn