Loading ...
.:: Sân Khấu Việt Nam ::.
Đang tải ...



         

Lát cắt lịch sử theo cách nhìn của người đương đại

03/01/2016 11:40:31 CH

Đề cập về giai đoạn lịch sử thời kỳ nhà Hậu Lê với sự lũng đoạn của nhà chúa Trịnh, vở “Công đường và Quyền lực” của Nhà hát Cải lương Việt Nam đã chọn một lát cắt rất lạ, rất độc để gửi gắm những thông điệp riêng khi xây dựng những hình tượng mà lịch sử đã từng phẫn nộ, lên án.


Vốn nổi tiếng là “thầy phù thuỷ” cao tay để làm sáng rực tôn vinh những hình tượng anh hùng lịch sử có công với đất nước, với dân tộc trên sân khấu cải lương, như: Lý Thường Kiệt trong Trọn đời trung hiếu với Thăng Long, Lê Thánh Tông trong Vua thánh Triều Lê, lần này nữ đạo diễn thế hệ 7X, NSƯT Hoàng Quỳnh Mai lại tìm sự đồng cảm với những nhân vật được nhìn nhận là có lỗi như chúa Trịnh Sâm vì háo sắc, vì mải mê với dục vọng mà bỏ rơi mất việc trị nước, an dân, như Tuyên phi Đặng Thị Huệ, người đàn bà nổi tiếng tài sắc được liệt vào “tứ đại mỹ nhân” của lịch sử Việt Nam, nhưng mang đầy tham vọng quyền lực đã gây ra nhiều tai ác trong phủ chúa làm ảnh hưởng đến tình hình chính trị, xã hội Việt Nam thời hậu Lê…

Đạo diễn Hoàng Quỳnh Mai chia sẻ: “Kịch bản Công đường và Quyền lực của tác giả Lê Chí Trung đã xây dựng các nhân vật lịch sử với những góc cạnh rất sắc, bằng cách đi sâu khai thác tâm lý những nhân vật trong tuyến nhân vật mà lịch sử lên án, quy tội như chúa Trịnh Sâm vì yêu chiều người đàn bà dẫn tới không làm tròn sứ mệnh của dân, của nước trao cho mình, hoặc như Đặng Thị Huệ với những bi kịch ngay từ trong suy nghĩ cho tới việc làm của bà. Tôi dựng những nhân vật có công trong lịch sử với sự ngưỡng mộ tài năng và đức độ của nhân vật anh hùng trong lịch sử, còn ở Công đường và Quyền lực ngay cái tên cũng đã thể hiện một tư duy, một triết lý nhân sinh của con người đương đại khi lần về những sai lầm của nhân vật lịch sử, giải mã những sai lầm và cả sự trả giá của chính họ và cả những người thân trong gia đình họ”.


Không quá ôm đồm mọi tình huống diễn tiến của cả một chiều dài trong giai đoạn lịch sử rối ren đầy phức tạp từ khi hưng thịnh tới khi thoái trào của thời Hậu Lê, Công đường và quyền lực dừng lại ở một cái kết với tư duy rất hiện đại, đó là để dừng lại ở phiên tòa xử án Đặng Mậu Lân, em trai của Đặng Thị Huệ bị bỏ ngỏ. Cái đúng, cái sai, không cần phải bóc tách cụ thể mà để chính người xem tự chiêm nghiệm về cái kết và số phận của từng nhân vật. Vở đi sâu khai thác vào những tình huống cao trào nhất trong lịch sử cũng như diễn biến tâm lý của các nhân vật thời kỳ đó, nhằm rút ra bài học lịch sử từ bi kịch trị quốc của Chúa Trịnh với những sai lầm khi quá nhu nhược, sa vào tửu sắc, quá nghe lời người đàn bà đánh mất đi tư thế của một người lãnh đạo làm chính trị suy bại, xảy ra loạn kiêu binh, khiến cuộc sống người dân cơ cực.

Trên sân khấu là những cây cột không có chân, thể hiện rường cột không vững bền từ gốc và sự đổ nát của triều chính Lê - Trịnh. Cái vỏ bề ngoài bóng bảy không thể hiện được nền tảng quan trọng của việc trị quốc khi thiếu chúa sáng, tôi hiền. Cuối vở, cả một hồ sen tàn với nền màu đen ghi chứng tỏ sự suy vong, tàn tạ của triều đình khiến cả một hồ sen lẽ ra rực rỡ lại trơ khấc, đổi mầu. Xuyên suốt toàn bộ vở kịch, những lúc kịch tính và cao trào là Đặng Thị Huệ lại cất lời ca làn điệu quan họ Ngồi tựa mạn thuyền như một lời thanh minh bào chữa cho hành vi xui khiến Chúa Trịnh làm những điều sai lầm, bao che cho cái ác, gây tội lỗi với dân, với nước. Âm hưởng da diết của quan họ và các bài bản của cải lương làm thêm sự đặc sắc cũng như chất trữ tình của từng loại hình.

Ngay từ đầu, đạo diễn đã tạo được sự đối chọi giữa sự khổ đau vì bị đàn áp của người dân và cảnh xa hoa, phè phỡn nơi triều đình. Cũng là thân phận người đàn bà trong xã hội phong kiến nhưng những cô gái con nhà dân thấp cổ bé họng có chút nhan sắc như Thị Trinh thì bị “Cậu trời” Đặng Mậu Lân giăng màn giữa phố hãm hiếp, và phản kháng thì bị cắt tai, xẻo ngực, tàn phế cả cuộc đời. Chưa hết bàng hoàng trước sự bạo dâm tàn ác mà Cậu Trời gây ra cho những người đàn bà chân yếu tay mềm, không có sự bảo vệ che chắn của luật pháp phong kiến, thì tiếp ngay lại là cảnh Đặng Thị Huệ khéo ngon ngọt nên được Chúa cưng chiều coi như báu vật, sống trong lộng lẫy, xa hoa. Vì mê mẩn Huệ mà Chúa nhắm mắt gả con gái yêu của mình cho Đặng Mậu Lân, em trai Huệ, thậm chí bao che cho những trò tai quái, mất nhân tính của hắn. Xưa nay người ta nói “anh hùng khó qua ải mỹ nhân”, huống chi Trịnh Sâm tài cán chỉ có hạn lại ở thời mạt vận mà buông tuồng háo sắc dục nên mới trở thành tên bù nhìn trước Đặng Thị Huệ.


Mở màn câu chuyện lại là lời tự sự đầy bi ai, đau xót khi mất tất cả gia đình, quyền lực của Tuyên phi Đặng Thị Huệ, cái kết lửng lơ để hồn chúa trở về trao áo bào cho dân đã gửi gắm quan điểm của người nghệ sĩ khi dựng và diễn về lịch sử. Công đường và quyền lực không ép khán giả phải hiểu theo một mẫu số chung mà gửi gắm thông điệp là công lý và quyền lực là hai mặt đối nghịch và luôn đối kháng. Trong vở diễn công lý vẫn bị chìm lấp bởi cái ác, cái xấu vẫn còn tồn tại khi mà người nắm cán cân công lý chưa sáng, rường cột nước nhà chỉ vững bền khi có chúa sáng, tôi hiền. Chúa sáng không chỉ vì những chiến công hiển hách một thời mà còn phải dám nhận ra sai lầm.

Công đường và quyền lực không chỉ làm mãn nhãn người xem về những xử lý tinh tế trong dàn dựng của đạo diễn, về những tình huống của kịch mà còn từ cách biểu cảm và những giọng ca hút hồn của dàn nghệ sĩ có nghề, đặc biệt là của nghệ sĩ Mạnh Hùng (vai Trịnh Sâm), nghệ sĩ Hồng Hạnh (vai Đặng Thị Huệ). Vở diễn đề cập đến về việc chống oan sai, về phép trị nước cần cho bậc minh quân, về quyết tâm tuân theo “vương đạo”, diệt trừ “bá đạo”, về bài học không bao giờ cũ “Đẩy thuyền cũng là dân, lật thuyền cũng là dân” đã đến được những nơi cần đến, đã nhận được những đồng cảm chia sẻ sâu sắc từ khán giả hôm nay. Sự khéo léo của đạo diễn, sự tinh tế trong diễn xuất đã thổi vào mảng đề tài lịch sử tưởng như khô khan một sinh khí mới, tươi trẻ với vẻ đẹp sang trọng cho sân khấu cải lương qua vở Công đường và quyền lực.

Bài và ảnh: Trọng Hoàng / nhandan.com.vn
Ý kiến bạn đọc
   
  
 
 
   
 
60-nam-hoi-san-khau-sankhau.com.vn