Loading ...
.:: Sân Khấu Việt Nam ::.
Đang tải ...



         

Sửa đổi, bổ sung Nghị định xét tặng “Giải thưởng Hồ Chí Minh”, “Giải thưởng Nhà nước” về VHNT: Không để sót những tên tuổi có nhiều cống hiến

24/08/2017 12:16:30 SA

Sáng qua 22.8 tại Hà Nội, Bộ VHTTDL đã tổ chức Hội nghị lấy ý kiến góp ý dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 90/2014/NĐ-CP về Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về VHNT.

Các thành viên Hội đồng cấp Nhà nước, Hội đồng chuyên ngành xét tặng Giải thưởng, các Hội VHNT chuyên ngành TƯ, lãnh đạo các Sở VHTTDL, Sở VH&TT các tỉnh khu vực phía Bắc cùng nhiều văn nghệ sĩ dự Hội nghị đã thẳng thắn, sôi nổi đề xuất nhiều ý kiến thiết thực nhằm góp phần sửa đổi, khắc phục những bất cập trong quá trình xét tặng các Giải thưởng. 

Niềm vui của tác giả và người thân sau Lễ trao tặng Giải thưởng
 Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về VHNT 2017. Ảnh: Trần Huấn

Tiêu chí “mở” với các trường hợp đặc biệt

Vụ trưởng Vụ Thi đua khen thưởng (Bộ VHTTDL) Phùng Huy Cẩn báo cáo công tác triển khai thực hiện xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi đã khẳng định:“Trong quá trình xét tặng Giải thưởng năm 2016, Bộ VHTTDL đã nỗ lực cao nhất nhằm đảm bảo quyền lợi chính đáng cho văn nghệ sĩ. Đặc biệt, đối với các tác giả là những trường hợp đặc biệt, được đề nghị xét tặng Giải thưởng nhưng lại thiếu các giải thưởng, chứng nhận giải thưởng tại các cuộc thi, liên hoan… theo Nghị định 90, Bộ VHTTDL đã có nhiều Tờ trình đề nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét và trình Chủ tịch nước xét tặng các Giải thưởng. Hội đồng cấp Nhà nước cũng đã thống nhất ý kiến đối với từng trường hợp xứng đáng được xét tặng Giải thưởng nhưng chưa đầy đủ các tiêu chí theo quy định. Những công việc này đã được Bộ VHTTDL thực hiện với trách nhiệm, tâm huyết và tình cảm trân trọng dành cho các văn nghệ sĩ”.

Các ý kiến chỉ rõ, quá trình triển khai xét tặng Giải thưởng theo Nghị định 90 đã bộc lộ nhiều bất cập, cần sửa đổi. Vụ trưởng Vụ Thi đua khen thưởng thẳng thắn, quy định phải có giải thưởng tại các cuộc thi, liên hoan, triển lãm là tiêu chuẩn để đánh giá giá trị đặc biệt xuất sắc cho tác phẩm là chưa phù hợp với một số trường hợp. Cụ thể là những tác phẩm được sáng tác trong giai đoạn trước giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Những tác phẩm này mặc dù có giá trị đặc biệt xuất sắc về nội dung tư tưởng và hình thức nghệ thuật nhưng do giai đoạn này đất nước có chiến tranh, ít có các cuộc thi được tổ chức; hoặc do điều kiện khách quan nên không có các cuộc thi sáng tác về VHNT hằng năm hoặc định kỳ đối với một số lĩnh vực… “Nếu vì không có giải thưởng theo quy định mà không xét thì sẽ bỏ sót việc tôn vinh nhiều tác phẩm có giá trị trong đời sống xã hội…”, ông Cẩn khẳng định.


Nhiều ý kiến xác đáng đóng góp tại Hội nghị

Khắc phục những vướng mắc này, Bộ VHTTDL đã thành lập Ban soạn thảo, Tổ biên tập xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 90. Bộ VHTTDL đã nhận được nhiều ý kiến đề xuất sửa đổi tiêu chuẩn xét tặng Giải thưởng. Theo đó, nhiều đề nghị nên xem xét tác phẩm thiếu giải thưởng nhưng được sáng tác trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ; tác phẩm trước 1993 nếu không có Giải thưởng thì xem xét về giá trị nghệ thuật và tư tưởng của tác phẩm. Hội Nhạc sĩ Việt Nam kiến nghị, đối với những nhạc sĩ tiền bối, việc xét giải thưởng cần cẩn trọng, có lý, có tình, đặc biệt căn cứ vào những đóng góp cho sự nghiệp cách mạng của dân tộc, đóng góp trong thời kỳ kháng chiến, tác phẩm có sức lan tỏa, không nhất thiết phải có giải vàng, giải A cho tác phẩm.

Về nội dung này, dự thảo Nghị định sửa đổi dự kiến bổ sung thêm tiêu chí “mở”: Trường hợp tác phẩm, công trình thiếu giải thưởng thì phải được Hội đồng các cấp xem xét và đề nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.

Nhà điêu khắc Nguyễn Phú Cường cho rằng, với những lĩnh vực đặc thù cao như mỹ thuật, điêu khắc, cả đời nghệ sĩ chỉ sáng tác được trong khoảng 20 năm. Do vậy, chiếu theo định kỳ tổ chức 5 năm/lần, các họa sĩ, nhà điêu khắc chỉ có thể tham gia bốn kỳ triển lãm toàn quốc. Trong khi có hàng vạn nghệ sĩ tham gia, số giải thưởng chỉ có 24 HCV cho cả quãng thời gian 20 năm đó. Chưa kể, có những kỳ triển lãm quốc gia về mỹ thuật, điêu khắc không có HCV, những lĩnh vực đặc thù cao như điêu khắc tượng đài còn không bao giờ được chấm. “Nếu so với các liên hoan, hội diễn sân khấu được tổ chức 2, 3 năm/lần, mỗi lần trao đến cả chục HCV thì nghệ sĩ điêu khắc, mỹ thuật hơi… thiệt. Nên chăng phải có những tiêu chí chuyên ngành chứ không cho tất cả vào một “rọ” như thế này…”, nhà điêu khắc Nguyễn Phú Cường kiến nghị.

NSND Phạm Ngọc Khôi, Phó Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam cũng cho rằng, có nhiều tác phẩm giá trị đặc biệt nhưng do hoàn cảnh lịch sử nên không có giải thưởng. Vì thế, Nghị định sửa đổi phải điều chỉnh cho thật phù hợp. Nếu mang nghị định áp vào lịch sử thì chắc chắn sẽ rất chênh vênh.

NSNA Chu Chí Thành chia sẻ, nếu đợt xét tặng các Giải thưởng năm 2016 không kịp thời có những điều chỉnh hợp tình, hợp lý thì nhiếp ảnh sẽ rất thiệt thòi. Có tác giả cống hiến cả xương máu trong cuộc chiến tranh của dân tộc, tác phẩm có giá trị đặc biệt xuất sắc nhưng lại “trượt” nếu áp theo quy định tiêu chí giải thưởng. Như NSNA Lương Nghĩa Dũng với cụm tác phẩm Những khoảnh khắc để lại, sáng tác trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước là những tác phẩm có sức ảnh hưởng lớn, được ghi lại bởi ống kính của một phóng viên chiến trường, một liệt sĩ đã ngã xuống trên chiến trường Quảng Trị. “Nhưng nếu xét về huy chương, giải thưởng thì thời kỳ lịch sử ấy lấy đâu ra?”, ông Chu Chí Thành nói.

Đồng quan điểm, nhạc sĩ Vũ Tự Lân khẳng định, nếu xét Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước mà căn cứ vào giải thưởng thì nhiều trường hợp làm khó nghệ sĩ. “Hội Nhạc sĩ đã kiến nghị vấn đề này và trong lần xét giải năm 2016, chúng tôi vẫn bỏ phiếu cho nhiều nhạc sĩ dù không đủ tiêu chuẩn về giải thưởng. Vì có tác giả sống trong thời kháng chiến, để lại nhiều tác phẩm tiêu biểu và xứng đáng nhưng lại không có các cuộc thi để có giải thưởng”, ông Lân nói.

Giảm tỉ lệ phiếu, tăng “chất” chuyên môn trong Hội đồng
 

Thứ trưởng Lê Khánh Hải chủ trì và phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị

Chiều cùng ngày, Bộ VHTTDL tiếp tục tổ chức Hội nghị sơ kết 3 năm triển khai thực hiện Nghị định số 62/2014/NĐ-CP của Chính phủ quy định về xét tặng danh hiệu NNND, NNƯT trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể; Nghị định số 89/ 2014/ NĐ-CP của Chính phủ quy định về xét tặng danh hiệu NSND, NSƯT; Nghị định số 90/2014/ NĐ- CP của Chính phủ về “Giải thưởng Hồ Chí Minh”, “ Giải thưởng Nhà nước” về VHNT. 

Đây là những nội dung được nhiều đại biểu kiến nghị sửa đổi.

Theo ông Phùng Huy Cẩn, Nghị định 90 quy định hồ sơ đủ điều kiện, tiêu chuẩn xét tặng giải thưởng phải được ít nhất 90% tổng số thành viên Hội đồng bỏ phiếu đồng ý. Tuy nhiên, tỉ lệ này quá cao. Với quy định như vậy, tại Hội đồng, các hồ sơ chỉ cần 2/15 thành viên không đồng ý là không đủ điều kiện trình Hội đồng giải thưởng Nhà nước dù đạt 86,7%. Tại Hội đồng giải thưởng Nhà nước, các hồ sơ chỉ cần 3/28 thành viên không đồng ý là không đủ điều kiện trình Thủ tướng Chính phủ xét trình Chủ tịch nước xét tặng Giải thưởng, dù đạt 89,3%.

Vì vậy, nhiều ý kiến đề xuất hạ tỉ lệ xuống 75-80%. Dự thảo Nghị định sửa đổi thì dự kiến tỉ lệ 75%. Riêng đối với những tác phẩm, công trình thiếu giải thưởng, quy định tỉ lệ phiếu đồng ý của Hội đồng là 90%.

TS Trần Hữu Sơn, Phó Chủ tịch thường trực Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam cho rằng: “Tỉ lệ 90% như cũ là quá cao, rất dễ đánh trượt những cuộc đời cống hiến và như vậy, vô hình trung mỗi người đều nắm giữ lá phiếu quyết định. Điều này không phù hợp khi các thành viên Hội đồng không phải ai cũng am hiểu hết các lĩnh vực chuyên ngành, lá phiếu nhiều khi là nể nang, cảm tính”. Ông Sơn ví dụ, trường hợp nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Bùi Thiện, người có trên 40 năm sưu tầm, nghiên cứu về văn hóa dân gian dân tộc Mường, số tác phẩm cao ngút đầu người nhưng ra hội đồng không phải ai cũng biết. Vì thế, đề nghị tỉ lệ bỏ phiếu xét giải nên là 75%.

Bà Nguyễn Thị Hồng Ngát, Phó Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam cũng cho rằng tỉ lệ 90% là quá cao: “Nhiều nghệ sĩ đã vào đến vòng của Hội đồng cấp Nhà nước rồi mà vì thiếu phiếu lại trượt, rất đáng tiếc…”.

Nhà văn Chu Lai đề cập đến một yếu tố “hậu trường” nhưng không hề vô lý: “Chỉ cần một cái nhìn “yêu, ghét” thôi cũng có thể có một lá phiếu thiếu khách quan. Giải thưởng là chất xúc tác lớn cho tâm tưởng, tư duy sáng tạo nhưng phải chuẩn xác, nhân tình; nếu không lại trở thành giọt a xít hủy hoại những tư duy, sáng tạo…”.

Kiến trúc sư Nguyễn Tấn Vạn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam nhận định, Giải thưởng Nhà nước, Giải thưởng Hồ Chí Minh là những giải thưởng danh giá, vì vậy, quan trọng nhất là chất lượng chứ không phải theo số lượng. Cần phải tùy thuộc tình hình đời sống VHNT ở từng giai đoạn để xem xét. Giai đoạn chiến tranh, dù thiếu giải thưởng, huy chương nhưng nhiều tác giả, tác phẩm có những cống hiến lớn lao thì phải ghi nhận, tôn vinh. Bên cạnh đó, có thời kỳ đời sống VHNT không phát triển nhưng giải thưởng, huy chương lại quá nhiều, rất bất hợp lý. “Cần tăng tỉ lệ thành viên có chuyên môn trong Hội đồng giải thưởng Nhà nước để chính xác đến từng lá phiếu. Thậm chí, cần đưa cả Hội đồng chuyên ngành vào vòng xét của Hội đồng giải thưởng Nhà nước để đảm bảo tính khách quan, chính xác…”, KTS Nguyễn Tấn Vạn kiến nghị.

Có cùng góc nhìn này, NSNA Chu Chí Thành nhấn mạnh: “Hội đồng cấp Nhà nước là quan trọng nhất, nhưng không phải ai cũng có thể am hiểu toàn bộ các lĩnh vực xét giải. Nhiều thành viên chỉ bỏ phiếu theo kiểu “ăn theo”, cảm tính và không khách quan cho nghệ sĩ…”.

Nhà điêu khắc Nguyễn Phú Cường cũng kiến nghị, cần tăng số lượng người có nghề trong Hội đồng giải thưởng Nhà nước. Đây là những giải thưởng đặc biệt giá trị, cho nên lá phiếu hội đồng phải có đẳng cấp. Các thành viên liên quan đến vấn đề an ninh, xác minh nhân thân tác giả… thì có thể tách riêng, không nên “ngồi ghế” chính thức trong hội đồng.

Tranh luận thêm về nội dung dự kiến:“Riêng đối với những tác phẩm, công trình thiếu giải thưởng, quy định tỉ lệ phiếu đồng ý của thành viên Hội đồng là 90%”, nhà điêu khắc Phú Cường cho rằng, việc thiếu giải thưởng không phải lỗi của tác giả, tác phẩm mà do điều kiện lịch sử không có các cuộc thi. Không nên bắt những nghệ sĩ này phải gánh thêm một quy định khác với những tác giả, tác phẩm khác.

Ông Phùng Huy Cẩn cho biết, sau Hội nghị, các ý kiến góp ý sẽ được Bộ VHTTDL tổng hợp và đề xuất tham mưu xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 90/2014 /NĐ-CP. 

Bảo Ngân - ảnh Trần Huấn / baovanhoa.vn
Ý kiến bạn đọc
   
  
 
 
   
 
60-nam-hoi-san-khau-sankhau.com.vn