Loading ...
.:: Sân Khấu Việt Nam ::.
Đang tải ...



         

Sân khấu Dù Kê của dân tộc Khmer Tỉnh Sóc Trăng

31/10/2013 11:57:24 CH

Dân tộc Khmer chung sống trong cộng đồng xã hội chủ nghĩa Việt Nam định cư tại tỉnh Sóc Trăng ngày nay.

Sóc Trăng là địa bàn cư trú của các dân tộc Kinh, Hoa, Khmer cùng với người Chăm bản địa, với một nền văn hoá đặc sắc, thể hiện qua các mặt trong đời sống hằng ngày của người Khmer ở Sóc Trăng.



Dân tộc Khmer có ba lễ hội quan trọng là: Chôi Chơnăm Thmây, Dolta và Oac-Om-Boc. Đặc biệt có Hội đua ghe Ngo ở Sóc Trăng và Hội đua bò Bảy Núi của người Khmer ở An Giang được tổ chức hằng năm. Ngoài ra còn có múa hát A day, múa trống Sadăm, hát ru, hát dân ca đối đáp nam nữ nhất là loại hình nghệ thuật sân khấu Rôbăm và nghệ thuật Sân khấu Dù Kê độc đáo của dân tộc Khmer ở Sóc Trăng.

Dù Kê là loại hình sân khấu dân gian của người Khmer miền Tây Nam bộ nói chung và người Khmer Sóc Trăng nói riêng. Với đời sống cộng cư, Dù Kê chịu ảnh hưởng và giao thoa với loại hình nghệ thuật Cải lương, ca tài tử của người Việt, hát hồ Quảng của người Hoa ở vùng đất này.

Ông Lý Pich, nhà gần chùa Hiếu Từ, kể rằng: "Vào thập niên 20 của thế kỷ trước, tại chùa này có một chú tiểu tên là Kê rất mê xem hát Quảng. Chú thường rủ bạn bè đến sân sau của chùa để bàn dựng vở, phân vai tập ca và diễn kịch, trông vừa vui vừa ngộ và hấp dẫn, từ đó dần dần người Khmer tiếp cận rồi sau đó cả người Việt, người Hoa cùng rủ nhau đi xem hát Kê, lâu ngày biến âm thành Dù Kê. Và nghệ thuật sân khấu Dù Kê chính thức hình thành được quần chúng mến mộ vun đắp thành một nghệ thuật độc đáo của dân tộc Khmer đã phát triển và gìn giữ cho đến ngày nay.

Thế rồi xảy ra chiến tranh rất ác liệt từ những năm 30 của thế kỷ XX, người Khmer ở vùng đồng bằng Sông Cửu Long phải lánh nạn. Một số nghệ sĩ chạy sang Campuchia thành lập Đoàn nghệ thuật Dù Kê đi biểu diễn, được nhân dân đất Chùa Tháp đón nhận một cách trân trọng và đặt tên mới cho nghệ thuật sân khấu Dù Kê là "Lkhôn ba Sắc" (Kịch hát miền sông Hậu). Theo bà Kim Thị Suông sinh năm 1940, nghệ nhân Dù Kê Đoàn nghệ thuật Khmer Sóc Trăng thì,  người sinh ra nghệ thuật này là ông Lý Cọn, người Khmer ở xã An Ninh, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng xây dựng một Đoàn hát Dù Kê ở Trà Vinh.

Đàn Trà bây đon vêng

Nội dung hát Dù Kê thường trích từ truyện dân gian Reamker để diễn. Đây là tác phẩm có giá trị và có ảnh hưởng lớn trong nền văn hoá Khmer. Có ba tuyến nhân vật chính: Tuyến Hoàng tử tiêu biểu cho cái thiện, anh hùng tài ba và lòng đức độ. Tuyến Chằn tinh tiêu biểu cho cái ác, cái xấu xa tồn tại trong thiên nhiên và trong xã hội. Tuyến Khỉ tiêu biểu cho lòng quả cảm, trung thành, thông minh và mưu lược. Tuỳ theo thầy Tuồng và tác giả, các diễn viên được phân vai để tập luyện rất chi tiết, cụ thể để diễn trong một đêm phải tập cả tháng, diễn viên mới thuộc hết phần lời và các động tác múa của từng nhân vật và tập thể cùng phối hợp nhuần nguyễn với dàn nhạc ngũ âm có các nhạc cụ: Rônek ek, Rônek Thung, Rônek Dek, Kôông Vông Tôch, Kôông Vông Thum, Sămphô, Skô Thum, Srolay Punpet và Chưng hoà tấu cùng nhạc đệm diễn tấu cho toàn vở kịch trên sân khấu. Trong bộ ngũ âm Khmer có dàn nhạc dây như: Truô sô (đàn cò), Truô nguôk (đàn gáo), thổi sáo, thổi kèn, đặc biệt là cây don vêng (đàn cán dài giống đàn tính). Đây là cây đàn thường độc tấu, tự đàn tự hát rất phù hợp với các điệu hát ru và kể chuyện.
 

Dàn nhạc ngũ âm Khmer

Dù Kê thường thể hiện các kịch bản dân gian như Cha Sanh Chao Thung (Thạch Sanh Lý Thông), Chao Sro Tốp Chếc (Trần Minh khố chuối), Môranasmeatđa (Tấm Cám).  Ngoài tuồng tích kinh điển, nội dung tuồng Dù Kê còn phản ánh kịp thời những sự kiện và hơi thở của cuộc sống. Khi diễn các tuồng về trường ca Ream Kê, Sângsalachi, Praleakchinavong, Tup sangva được biên soạn, thì Dù Kê vừa múa, vừa hát, mình uốn cong với các nhân vật phụ như Yeak (Chằn tinh), chim đại bàng, rồng, ngựa, khỉ... phải đeo mặt nạ. Ngoài ra còn có nhân vật bạo chúa tay cầm gậy nhe răng nanh dữ dằn, mắt trợn tròn hung ác, bước đi oai vệ trong âm thanh sôi động của tiếng kèn salayrom và nhịp trống, chiêng rộn ràng giục giã...

Hát Dù Kê là kịch hát truyền thống của nghệ thuật sân khấu hát và múa của dân tộc Khmer tỉnh Sóc Trăng và An Giang, Cà Mau. Các vở tuồng dài kết cấu giống cải lương. Nội dung diễn tả tình yêu quê hương đất nước. Được xem là món ăn tinh thần của đồng bào các dân tộc miền Tây Nam bộ vẫn đang hoạt động ở Sóc Trăng và các tỉnh bạn rất được đồng bào mến yêu và ngưỡng mộ. Dù Kê sẽ còn sống mãi.

Trần Hồng / Tạp chí Sân khấu
Ý kiến bạn đọc
   
  
 
 
   
 
60-nam-hoi-san-khau-sankhau.com.vn