Loading ...
.:: Sân Khấu Việt Nam ::.
Đang tải ...



         

Vua Thánh Triều Lê - hay tư tưởng văn hiến của một văn nhân vĩ đại

19/12/2013 12:16:23 SA

Có lẽ, không có nhân vật lịch sử nào để lại nhiều nỗi niềm cho hậu thế hơn danh nhân Nguyễn Trãi. Tài ba nhường ấy, công lao nhường ấy… vậy mà cả ba họ đều chịu thảm án rơi đầu.

Lát cắt bỏng rát của lịch sử vì oan án đó như khiến mọi thế hệ đều mang “món nợ” với tiền nhân. Sân khấu cũng đã có nhiều nghệ sĩ cố gắng khơi lại oan án đó để tìm kiếm bài học cho đương thời. Hàng loạt các tác phẩm đủ mọi thể loại sân khấu đã thành công khi đi vào đề này. Nhưng dường như các nghệ sĩ vẫn còn nợ tiền nhân một lời giải oan thật xứng đáng. Lịch sử ghi nhận, ở triều đại vua Lê Thánh Tông 20 năm sau thảm sát Lệ Chi viên đã tiến hành giải oan cho vị khai quốc công thần này. Và sân khấu chúng ta, với kịch bản Vua Thánh triều Lê của tác giả Lê Duy Hạnh cũng đã làm một cuộc giải oan trên lĩnh vực nghệ thuật đối với đại thi hào Nguyễn Trãi. Sân khấu năm 2012 của thành phố HCM đã từng bừng sáng với vở diễn này như một trong những thành công nhiều mặt của nghệ thuật biểu diễn. Cuối năm nay, kịch bản được chuyển thể sang hình thức Cải lương và tái hiện trên sàn diễn Nhà hát cải lương VN qua bàn tay của đạo diễn Hoàng Quỳnh Mai, cùng diễn xuất có nghề của tập thể nghệ sĩ Nhà hát cũng đã ghi dấu ấn sâu đậm trong giới nghề và đông đảo khán giả.

Nếu các vở diễn trước đây về oan án Lệ Chi viên đều là những vở bi kịch của người anh hùng “chết vì luôn tỏa ánh sáng quá rực rỡ”, chết vì luôn sừng sững ở tư thế lồng lộng cao hơn kẻ tỵ hiềm thì Vua thánh triều Lê cùng với việc giải oan cho đại thần Nguyễn Trãi, còn là bài học lên án thực trạng bọn quan lại sâu mọt, lấy cường bạo để đàn áp dân lành, “hút máu, ăn thịt” dân để làm giàu. Câu chuyện kịch xảy ra ở thời điểm 20 năm sau oan án lớn nhất trong lịch sử VN. Lúc này vị vua trẻ Lê Thánh Tông đã trưởng thành và có những phẩm chất của một vị minh quân trong bối cảnh triều hậu Lê tràn ngập một màu xám tối vì sự tranh công đoạt vị, cưỡng đoạt dân lành, bê tha… Vị vua trẻ đã không ngừng đấu tranh với các thế lực xấu trong triều và với chính bản thân, với những toan tính cá nhân để có thể giải oan cho danh nhân Nguyễn Trãi.
 
Đạo diễn  Hoàng Quỳnh Mai

Tài năng biên kịch của tác giả đã thể hiện rất rõ khi đi đúng nguyên tắc sáng tạo kịch lịch sử, dựa trên những nhân vật và sự kiện lịch sử, tác giả đã khéo léo lồng ghép với những chi tiết hư cấu để làm mềm mại và sống động hơn cho tác phẩm. “Vua Thánh triều Lê” lấy bối cảnh xưa mà vẫn đầy ắp hơi thở của cuộc sống hôm nay và tác giả đã nghiên cứu kỹ lưỡng bối cảnh văn hóa của giai đoạn lịch sử cách chúng ta hằng mấy trăm năm nhưng vấn đề đặt ra không “cũ”, vì vậy vở diễn vẫn tạo dựng được không khí lịch sử mà vẫn rất có ý nghĩa với hôm nay để buộc người xem phải lắng lại, suy ngẫm: “Mất đạo lý, con người trở nên điên đảo. Mất văn hiến, vận nước như thuyền không lái. Mất giống nòi, dân tộc như nước không nguồn”...

Từ kịch bản, đạo diễn đã khai thác các ý tưởng với nhiều độ nông sâu khác nhau để có thể làm thỏa mãn người xem ở nhiều cung bậc tiếp nhận. Có những tiếp nhận đơn giản, hài lòng vì giải được oan án cho Nguyễn Trãi. Nhưng, sâu hơn, có những khán giả lại cảm nhận được sự liên hệ, đan xen giữa quá khứ và những ẩn ý về thực tại tạo được xúc động trong người xem. Khán giả đa phần đã đồng tình với cái kết khi tác giả và đạo diễn đã dàn dựng lớp trò sự vị tha cho những kẻ "bá đạo" với tâm thế đánh kẻ chạy đi chứ không đánh người biết hối cải…

Với các nghệ sĩ, dù vở diễn nêu lên tích cũ  nhưng nếu biết thổi vào đó tính "hiện thực" vì ở đó bài học mà đạo diễn, tác giả định đem tới cho những ai có tư tưởng công thần, ỷ vào công trạng mà làm bậy, mà quên đi vận nước đang hồi bấp bênh… Qua vở diễn, các nghệ sĩ sân khấu thêm một lần nữa đã làm sáng chói lại tư tưởng nhân văn, gốc rễ văn hiến của đại thi hào Nguyễn Trãi "việc nhân nghĩa cốt ở yên dân".

Là đạo diễn của sân khấu, Quỳnh Mai tận dụng thế mạnh của hình thức nghệ thuật biểu diễn để luôn sáng tạo không ngừng nghỉ. Đón nhận mọi ý kiến khen chê, Mai suy ngẫm và tự trắc nghiệm để rồi lao vào gọt giũa, tinh luyện cho đứa con tinh thần của mình. Trao đổi những nét chưa được với Mai, ngay ngày hôm sau, Mai hào hứng gọi điện chia sẻ những điểm mình tiếp thu, cũng như tranh cãi bảo vệ những gì mình chưa thuận. Vậy nên, với các tác phẩm của cô đạo diễn này, hơn ở bất kỳ tác phẩm nào, đều cần có sự chú tâm theo dõi cả quá trình chứ không thể tự tin vào một đêm diễn mà cho rằng đã xem, mà mạnh dạn khen chê tác phẩm của chị ngay được. Những xử lý thông minh của đạo diễn còn được thể hiện trong chỉ đạo cho mỹ thuật của vở đẹp, rất sắc sảo và liên tục cơ động, thay đổi.

Khi nhận được những lời khen chê của đồng nghiệp, của người yêu sân khấu, Mai luôn cười thật sảng khoái để tiếp nhận và luôn tỏ lòng biết ơn tới những nghệ sĩ thể hiện của đơn vị. Thành công của đêm diễn là tổng hòa của mọi yếu tố và sự tiếp thu để chỉnh lý những góp ý chính đáng ở từng đêm diễn sẽ đem lại kết quả hoàn chỉnh hơn cho vở diễn này.

Ngọc Bảo / Hội NSSKVN
Ý kiến bạn đọc
Cảm nhận về vở diễn
Tôi ở huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh - là nơi đã từng xảy ra đại án oan sai của cụ Nguyễn Trãi và phu nhân là Lễ nghi học sĩ Nguyễn Thị Lộ tại vườn vải Lệ Chi Viên nửa thiên niên kỷ về trước. Cuối tháng 12/2013 vừa qua, đoàn nghệ thuật của Nhà hát cải lương Việt Nam đã về công diễn vở này cho đông đảo nhân dân huyện Gia Bình thưởng thức. Đây là vở diễn rất công phu, hàm chứa nhiều thông điệp thực sự sâu sắc và ý nghĩa. Chúng tôi thực sự xúc động khi được trực tiếp xem vở diễn này.
Xin trân trọng cảm ơn các nghệ sĩ Nhà hát cải lương Việt Nam. Chúc các nghệ sĩ luôn mạnh khỏe, sáng tạo để cống hiến nhiều hơn nữa cho nghệ thuật nước nhà.
( Lương Trung Hậu )
   
  
 
 
   
 
60-nam-hoi-san-khau-sankhau.com.vn