Loading ...
.:: Sân Khấu Việt Nam ::.
Đang tải ...



         
Gửi cảm nhận của bạn: skviet1957@gmail.com

Nguồn nhân lực cho nghệ thuật sân khấu truyền thống: "Nỗi lo mai một, thất truyền"

28/12/2015 9:31:53 SA

Thực trạng các đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp (Tuồng, Chèo, Cải lương, Dân ca kịch) trong cả nước ngày càng thiếu hụt nghiêm trọng lực lượng nghệ sĩ, diễn viên, nhạc công là vấn đề đã được nói đến từ rất lâu.

Nhưng sự khủng hoảng đó như thế nào, và có ảnh hưởng gì đến các loại hình truyền thống trong cuộc sống đương đại thì không phải ai cũng nắm bắt được.

"Lã Bố hí Điêu Thuyền" của Đoàn tuồng Trần Quang Diệu tại
 Liên hoan tác phẩm sân khấu của tác giả Tống Phước Phổ 2015

Một tin vui đến với các đơn vị nghệ thuật truyền thống (NTTT) chuyên nghiệp là Bộ VHTTDL vừa ký quyết định "Phê duyệt nội dung Đề án Đào tạo diễn viên, nhạc công cho các đơn vị nghệ thuật Tuồng, Chèo, Cải lương và Dân ca kịch chuyên nghiệp trong cả nước giai đoạn 2016 - 2020”. Tuy nhiên khi nhìn vào sự thiếu hụt đội ngũ diễn viên, nhạc công hiện nay thì những ai quan tâm đến nghệ thuật SKTT mới cảm thấy sốt ruột. 

Cơ bản đủ biên chế, nhưng vẫn thiếu hụt người diễn

Đề án được phê duyệt đã chỉ ra thực trạng khủng hoảng nguồn nhân lực hiện nay của các loại hình nghệ thuật Tuồng, Chèo, Cải lương và Dân ca kịch nên NTTT không giữ được vai trò, vị trí vốn có của nó trong đời sống xã hội. Nhiều giá trị văn hóa nghệ thuật truyền thống mà các thế hệ cha anh đã dày công vun đắp qua chiều dài lịch sử đang có nguy cơ mai một, thất truyền. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này, đó là việc truyền nghề của những lớp nghệ sĩ đi trước chưa được quan tâm, công tác phát triển nguồn nhân lực chưa được chú trọng nên đã ảnh hưởng nhiều tới sức sáng tạo của các đơn vị hoạt động biểu diễn NTTT, dẫn đến sự khó khăn trong quá trình dàn dựng và phổ biến các tác phẩm nghệ thuật; doanh thu từ các buổi biểu diễn kém, đời sống nghệ sĩ ngày càng trở nên khó khăn hơn.

Vở "Bắc Lệ Đền thiêng" của Nhà hát Chèo Việt Nam

Ai cũng biết diễn viên là lực lượng trung tâm của sân khấu, thế mà hiện nay hầu hết các đơn vị NTTT đang bị thiếu hụt lực lượng diễn viên và nhạc công trầm trọng. Điều này dẫn đến thực trạng nhiều đơn vị không có những gương mặt nghệ sĩ trẻ để dàn dựng tác phẩm. Đội ngũ nghệ sĩ biểu diễn lành nghề hầu hết đã lớn tuổi, tuổi trung bình của nghệ sĩ, diễn viên, nhạc công trong độ tuổi từ 20 đến 25 chiếm tỷ lệ 5,6% và độ tuổi từ 25 đến 30 cũng chỉ chiếm tỷ lệ 42,3%. Sự bất cập hiện nay đang diễn ra đối với các đơn vị NTTT, đó là đa số nghệ sĩ đã lớn tuổi, người có trình độ chuyên môn đang kiêm nhiệm công tác quản lý nên ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng các chương trình. Một số khác, diễn viên, nhạc công hết tuổi làm nghề nhưng chưa đến tuổi nghỉ hưu (do bất cập về cơ chế chính sách nên chưa thể giải quyết được). Vì vậy, nguồn nhân lực tính theo chỉ tiêu biên chế được giao cơ bản là đủ, nhưng trên thực tế lại thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhân lực khi triển khai dàn dựng và biểu diễn tác phẩm bởi số lượng nghệ sĩ tuổi cao, không còn sức làm nghề chiếm số đông trong biên chế.

Phần lớn lực lượng diễn viên hiện nay có trình độ trung cấp được đào tạo tại các cơ sở đào tạo NTTT trong cả nước. Nghệ sĩ diễn viên, nhạc công có trình độ đại học chiếm tỷ lệ khoảng từ 17 đến 22%. Bên cạnh những nghệ sĩ tài năng thành danh hoạt động lâu năm đã xuất hiện các tài năng trẻ sân khấu được khẳng định qua các cuộc thi Tài năng trẻ sân khấu toàn quốc nhưng kinh nghiệm, kiến thức chung về lịch sử, văn hóa nghệ thuật thuộc ngành, lĩnh vực còn non yếu và chưa đủ trí, lực để đảm đương những vai diễn trong cả một chương trình, vở diễn. Nhiều đơn vị hoạt động cầm chừng, chỉ đáp ứng đủ chỉ tiêu đêm diễn được giao và phục vụ công tác chính trị, lễ tết, vùng sâu, vùng xa. Nhiều năm không dàn dựng được tác phẩm đạt chất lượng nghệ thuật cao vì thiếu lực lượng nghệ sĩ biểu diễn, chưa nói là thiếu tài năng trẻ, nguồn nhân lực cao để tạo sức hút với khán giả.

 "Ông vua hoá hổ" của Đoàn chèo Hải Phòng

Giảm 70% học phí, tuyển sinh vẫn không đủ chỉ tiêu

Nguồn tuyển sinh cho SKTT thời gian qua đều ở tình trạng báo động vì thưa vắng thí sinh đăng ký. Mặc dù Nhà nước đã có chế độ ưu đãi giảm 70% học phí cho sinh viên theo học SKTT, hằng tháng có tiền bồi dưỡng nghề, được cấp quần áo tập và các phương tiện học tập khác nhưng số lượng thí sinh thi vào các chuyên ngành NTTT vẫn ngày càng giảm. Nhiều cơ sở đào tạo không tuyển đủ chỉ tiêu. Một số cơ sở đào tạo tuyển sinh để lấp kín chỉ tiêu nên chất lượng thí sinh yếu, không đáp ứng các tiêu chí theo học nghệ thuật. Đó là chưa kể tới lực lượng giáo viên còn hạn chế về số lượng và chất lượng, giáo trình giảng dạy nặng về lý luận và các môn kiến thức cơ bản, dẫn đến tình trạng sinh viên tốt nghiệp chưa thể đáp ứng ngay được yêu cầu làm việc tại các đơn vị nghệ thuật và phải được đào tạo “nâng cao” cả năm trời mới đảm nhận được vai diễn.

Nhằm giải quyết sự thiếu hụt lực lượng nghệ sĩ, NH Tuồng VN và NH Chèo VN trực thuộc Bộ VHTTDL đã xin cơ chế tổ chức đào tạo diễn viên theo phương pháp truyền nghề tại đơn vị. Hiện tại NH Tuồng VN có 36 học sinh, NH Chèo VN có 30 học sinh. Thời gian đào tạo đối với Tuồng là 4 năm, Chèo là 3 năm. Hiện còn lại 47/49 đơn vị NTTT trong cả nước đang rất cần lực lượng nghệ sĩ biểu diễn để khắc phục tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực và thay thế lớp nghệ sĩ đã lớn tuổi, không đảm bảo sức khỏe để làm nghề. Những năm qua, nhiều đơn vị nghệ thuật đã phải thuê, mượn sinh viên các trường văn hóa nghệ thuật, các trung tâm văn hóa để dàn dựng tác phẩm tham dự các cuộc thi, liên hoan NTTT toàn quốc.

Trong nội dung nêu về thực trạng, Đề án đã nhận định những điểm yếu trong công tác đào tạo hiện nay: “Trong những năm qua, đã có nhiều công trình nghiên cứu, cải tiến phương pháp dạy và học kết hợp với truyền nghề nhưng vẫn chưa thực sự phát huy hiệu quả; công tác tuyên truyền về chủ trương và chiến lược đào tạo nhằm phát triển nguồn nhân lực cho các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống chưa tốt. Mô hình đào tạo theo hướng xã hội hóa xuất hiện tập trung chủ yếu ở các thành phố lớn nhưng chỉ thích hợp với các loại hình nghệ thuật khác, cả nước chưa có mô hình đào tạo diễn viên nghệ thuật truyền thống theo phương thức xã hội hóa”. Có thể nói Quyết định “Phê duyệt nội dung Đề án Đào tạo diễn viên, nhạc công, cho các đơn vị nghệ thuật Tuồng, Chèo, Cải lương và Dân ca kịch chuyên nghiệp trong cả nước giai đoạn 2016 - 2020” của Bộ VHTTDL đã đặt vấn đề đào tạo lực lượng cho NTTT một cách riết róng và đầy đủ nhất khi bàn về nguyên nhân thực trạng cũng như đưa ra những giải pháp cụ thể để giải cứu cho NTTT.

Bài 2: Cuộc “giải cứu” cho nghệ thuật truyền thống

Hiền Lương / baovanhoa.vn
Ý kiến bạn đọc
   
  
 
 
   
 
 
60-nam-hoi-san-khau-sankhau.com.vn